Vlada Srbije pripremila je predlog izmena i dopuna Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju, kojim se uvodi više novina za osiguranike, penzionere, poljoprivrednike i profesionalna vojna lica. Pojedine odredbe usklađene su sa propisima Evropske unije i primenjivaće se tek nakon pristupanja Srbije EU.
Položaj profesionalnih vojnika
Jedna od najznačajnijih izmena odnosi se na profesionalne vojnike po ugovoru. Predloženo je da njihov položaj u pogledu ostvarivanja prava na starosnu penziju bude izjednačen sa podoficirima i oficirima do čina potpukovnika. Prema predlogu, pravo na penziju mogli bi da ostvare sa navršenih 40 godina penzijskog staža i najmanje 53 godine života.
Pravo na pomoć i negu drugog lica
Nacrt zakona donosi i promene u vezi sa pravom na pomoć i negu drugog lica. Ovo pravo se prvi put izričito definiše kao jedan od osiguranih rizika u okviru sistema penzijskog i invalidskog osiguranja.
Proširenje kruga osiguranika
Predviđeno je i proširenje kruga osiguranika. Među novim kategorijama nalaze se lica zaposlena kod stranih poslodavaca koji nemaju registrovano predstavništvo u Srbiji, pod uslovom da se na njihov rad primenjuju domaći propisi u skladu sa evropskim pravilima koordinacije sistema socijalne sigurnosti.
Nova pravila za poljoprivrednike
Kada je reč o poljoprivrednicima, menjaju se kriterijumi za obavezno osiguranje. Ono će ubuduće obuhvatati nosioce porodičnih poljoprivrednih gazdinstava koji su obveznici poreza na prihod od samostalne delatnosti ili poreza na dodatu vrednost. Istovremeno se uvodi mogućnost privremenog mirovanja statusa osiguranika u slučajevima elementarnih nepogoda, bolesti ili korišćenja porodiljskog odsustva.
Rad tokom penzije
Značajna novina odnosi se i na penzionere koji nakon ostvarivanja prava na penziju nastave da rade. Predlog predviđa da korisnici starosne i prevremene starosne penzije, koji nakon penzionisanja steknu najmanje godinu dana dodatnog staža, mogu podneti zahtev za ponovno određivanje iznosa penzije. U tom slučaju Fond PIO bi obračunao novi iznos penzije, ukoliko je on povoljniji za korisnika.
Starosna i prevremena starosna penzija
Nacrtom se dodatno precizira da se pravo na starosnu i prevremenu starosnu penziju ostvaruje po prestanku osiguranja, uz određene izuzetke koji se odnose na pojedine kategorije osiguranika, kao i na lica koja su poslednji period osiguranja ostvarila u državama sa kojima Srbija ima zaključene sporazume o socijalnom osiguranju.
Izmene u načinu isplate penzija
Predložene su i tehničke izmene koje se odnose na način isplate penzija, sprovođenje postupaka i dalje usklađivanje zakonskih rešenja sa evropskim propisima. Između ostalog, predviđeno je da se penzije isplaćuju putem tekućih računa, dok se više članova zakona dopunjuje odredbama koje uređuju koordinaciju sistema socijalne sigurnosti Evropske unije.
Naknada pogrebnih troškova
Posebna izmena odnosi se na naknadu pogrebnih troškova. Predlaže se da pravo na ovu naknadu imaju i lica koja snose troškove sahrane korisnika prava iz članova 223. i 225. Zakona, odnosno korisnika zatečenih prava po osnovu preostale radne sposobnosti i invalidnosti druge i treće kategorije. Na taj način nastoji se da se otklone problemi koji su se u praksi javljali u vezi sa ostvarivanjem ovog prava.
Prema predlogu, većina odredaba zakona počela bi da se primenjuje osmog dana od dana objavljivanja u Službenom glasniku Republike Srbije. Odredbe koje se odnose na primenu evropskih pravila stupile bi na snagu tek od dana pristupanja Srbije Evropskoj uniji.
Novi paket mera
Novi paket mera koji priprema država obuhvatiće značajna finansijska izdvajanja i fokusiraće se na tri glavna stuba, dodatnu podršku penzionerima, snižavanje cena lekova za najosetljivije pacijente, kао i poboljšanje statusa zaposlenih u socijalnoj zaštiti, korisnika socijalne pomoći i veterana.
Pored ovih konkretnih mera, najavljeno je i širenje dostupnosti zdravstvene nege u najudaljenijim seoskim sredinama.
Redovno povećanje penzija biće realizovano odvojeno od ovog paketa pomoći, kao znak zahvalnosti za teret reformi koji su penzioneri podneli.
Druga ključna mera odnosi se na zdravstveni sistem, odnosno na pojeftinjenje medikamenata za hronične bolesnike. Država planira da preuzme deo troškova, a stručnjaci trenutno donose odluku o samom modelu subvencionisanja. Ciljna grupa za ove olakšice biće pacijenti na dijalizi, kardiovaskularni bolesnici, dijabetičari, ali i deca kojoj su potrebni skupi lekovi.
Treći segment mera posvećen je sistemu socijalne zaštite i borcima. Pored njih, država će usmeriti pomoć ka primaocima socijalne zaštite, kao i ratnim veteranima.