MAĐAR U BLOK POZIVA I ZAPADNI BALKAN! Višegradska grupa se vraća iz ilegale posle pada Orbana: “PRVI DEJT POSLE DUGO VREMENA”

Posle više od dve godine “zamrznutih” odnosa zbog politike bivšeg premijera Viktora Orbana, lideri Višegradske grupe ponovo su seli za isti sto. Premijeri Poljske, Češke, Slovačke i Mađarske okupili su u Budimpešti na prvom, pravom samitu posle duže vremena. Novi mađarski premijer Peter Mađar čak najavljuje oživljavanje ovog bloka i predlaže njegovo proširenje na Zapadni Balkan, a analitičari kažu da je to dobra vest za Srbiju jer bi mogla da pogura ideju o proširenju.

Takav stav ima Igor Savković, viši savetnik ISAC fonda. On za “Blic” ocenjuje da je to “dobra vest za proširenje u načelu“.

– Te četiri zemlje tradicionalno podržavaju ulazak novih članica – ističe Savković.

Njima je ipak, dodaje on, najvažnije da između sebe ponovo postignu razumevanje.

– To je nekada bio dosta jak blok u okviru EU pa su se udaljili jedni od drugih zbog Orbana, ali i drugih stvari. Mi još čekamo da vidimo kako će se nova vlast u Mađarskoj odrediti prema vlastima u Srbiji. Prvi signali nisu baš ohrabrujući za Beograd, ali, nije baš ni u interesu Mađarske da jedan odnos koji je građen deceniju i više tek tako odbaci. Trenutno je za vlast u Beogradu važno da se koncentriše na zahteve postavljene u kontekstu klastera 3, sve drugo je manje bitno – napominje Savković.

“Blok koji je Zapadnom Balkanu sličniji”

Dimitrije Milić iz Novog trećeg puta rekao je ranije za NIN da države Zapadnog Balkana generalno mogu da profitiraju od obnove ove grupe, zato što je to blok koji je njima mnogo sličniji.

– To su možda države koje imaju mnogo više razumevanja, odnosno države Zapadnog Balkana su države koje su prošle kroz tranziciju, koje su nekad imale socijalistički poredak, neki vid društvene svojine u ekonomiji, tako da dele koliko toliko slično prethodno iskustvo, odnosno dele iskustvo pokušaja reformi i sticanja kredibiliteta među zapadnim državama koje imaju dosta stroge kriterijume, tako da verujem da bi svaka država Višegradske grupe unutar EU bila otvorenija za prijem države iz našeg regiona nego što bi to bio slučaj, recimo, sa nordijskim državama ili Holandijom koje imaju strožije kriterijume kada se radi o vladavini prava, pravosudnom sistemu i nekim drugim pitanjima – kazao je on.

– U konkretnom slučaju Srbije uvek ostaje barijera odnos Srbije prema Rusiji koji je dosta blag, a koji recimo Poljskoj nije baš draga pojava. Dok, s druge strane, imamo Slovačku koja je dosta indiferentnija po tom pitanju za razliku od Poljske – istakao je Milić.

“Ispituju puls jedni drugima”

Sastanci ove četiri države bili su, kako piše američki sajt “Politiko”, praktično zamrznuti od početka sveobuhvatne ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine to velikim delom zbog bivšeg premijera Viktora Orbana. Odlaskom mađarskog lidera sa vlasti, ovaj format se vraća.

Kako je objavio “Politiko”, prošle nedelje su se lideri ovih zemalja sastali na marginama Samita Evropskog saveta.

– Jedan od diplomata je današnji sastanak opisao kao “prvi dejt” posle dugog vremena. Samo ispituju puls jedni drugima – navodi u pokastu “Politiko”.

Mađar traži proširenje formata i na Zapadni Balkan

Višegradska grupa osnovana je 1991. godine radi evroatlantskih integracija i regionalne saradnje, a danas se fokusira na koordinaciju politika unutar Evropske unije, ekonomski razvoj i podršku zemljama Zapadnog Balkana na njihovom evropskom putu.

Novi mađarski premijer Peter Mađar najavio je da će na predstojećem sastanku premijera Višegradske grupe (V4) predložiti proširenje ovog formata.

Sa poljskim premijerom Donaldom Tuskom poslao je 20. maja iz Varšave poruku da je vreme da se obnovi stari uticaj i sjaj Višegradske grupe, a Mađar je predložio i proširenje i na zemlje Zapadnog Balkana koje još nisu u Evropskoj uniji.

– Biću u svemu partner, i sa Slovacima i Česima, da Višegradska grupa povrati vitalnost, sjaj, uticaj u EU. Spreman sam da proširimo saradnju Višegradske četvorke i na druge – možda skandinavske zemlje, Austriju, možda Hrvatsku, Sloveniju, Rumuniju i zemlje Zapadnog Balkana koje još nisu ušle u EU – kazao je Mađar na zajedničkoj konferenciji za novinare sa Tuskom.