GODIŠNJICA AKCIJE “BLJESAK”: Jedinice UN su se povukle i pustile da Hrvati sprovedu EGZODUS srpskog naroda u kom je proterano 15.000 i ubijeno preko 200 ljudi

Na prostoru Zapadne Slavonije, prvih dana maja 1995. godine, Srbi su bili izloženi brutalnom progonu u okviru vojno-policijske operacije hrvatskih snaga, koja je dovela do egzodusa i velikog broja žrtava u tom delu tadašnje Republike Srpske Krajine.

Tadašnja vojno-policijska akcija hrvatskih formacija “Bljesak” predstavljala je završni čin sistematskog nasilnog potiskivanja srpskog stanovništva iz Zapadne Slavonije, procesa koji je započeo još početkom devedesetih godina raspadom Jugoslavije. Tokom operacije proterano je najmanje 15.000 ljudi, dok je, prema dostupnim podacima, ubijeno 283 osobe srpske nacionalnosti. Paralelno sa vojnim dejstvima, odvijali su se i drugi oblici pritisaka – od maltretiranja i gubitka radnih i stanarskih prava, do pljačke i uništavanja imovine, kao i razaranja srpskog kulturnog i duhovnog nasleđa. Posebno se navodi i talas progona iz decembra 1991. godine, kada je iz gotovo 200 sela u Slavoniji, uključujući Pakrac, Daruvar, Lipik i Grubišno polje, proterano oko 70.000 Srba, dok su postojali i logori poput “Pakračke poljane” i “Marinog sela”.

Deo Zapadne Slavonije, koji je napadnut 1. maja 1995. godine, bio je tada pod zaštitom Ujedinjenih nacija, kao sektor “Zapad” u okviru mirovnih snaga UNPROFOR/UNKRO. Uprkos međunarodnim sporazumima i obavezama, četiri brigade hrvatske vojske i policije, zajedno sa specijalnim jedinicama, pokrenule su ofanzivu u ranim jutarnjim satima sa pravca Novske, Nove Gradiške i Jasenovca ka Okučanima i Staroj Gradiški. Jedinice Ujedinjenih nacija su se nakon početka napada povukle u baze, bez aktivnog delovanja. Operacija je bila usmerena na razbijanje 18. korpusa Srpske vojske Krajine, a procenjuje se da je sa hrvatske strane učestvovalo oko 7.200 pripadnika, dok je na drugoj strani bilo oko 4.000 boraca. Vojna dejstva trajala su 1. i 2. maja, a delimično i narednih dana, pri čemu su, prema dostupnim podacima, na hrvatskoj strani stradala 42 pripadnika, dok je ubijeno 283 Srba, a proterano između 15.000 i 18.000 ljudi.

Nakon završetka operacije, područje je ostalo bez srpskog stanovništva, dok je deo izbeglih stradao tokom povlačenja, uključujući i napade na kolone civila. Pojedini izveštaji navode i napade avijacije i artiljerije na izbegličke kolone i srpska sela preko reke Save. Takođe se navodi da je deo preživelih bio zatvaran u logore u više hrvatskih gradova, dok je nakon događaja veći deo stanovništva ostao u izbeglištvu, najviše u Republici Srpskoj. Povratak je bio ograničen, a međunarodni sud u Hagu 2012. godine nepravedno je oslobodio optužene hrvatske generale odgovornosti za operacije “Bljesak” i “Oluja“.

Kurir.rs