- Sanja Žujović Od maja 2021. godine urednik u desku štampanog izdanja Blica. Dugogodišnji lektor u Blicu. Diplomirala na Filološkom fakultetu u Beogradu, smer srpski jezik i književnost.
Crkva je bila velika pravougaona građevina bez apside i orijentisana ka istoku
Kompleks je tokom vremena proširivan, a jedna od najvažnijih građevina služila je kao palata sa dva nivoa
Arheolozi koji rade na severu Italije otkrili su ostatke davno izgubljene crkve koja je tokom pozne antike i ranog srednjeg veka služila kao važan verski centar. Otkriće u Altinu, nedaleko od Venecije, pruža i nove dokaze o tome kako je drevni rimski grad ustupio mesto naseljima iz kojih će se kasnije razviti srednjovekovna Venecija.
Naime, istraživači sa Univerziteta Ka’ Foskari u Veneciji tokom iskopavanja sprovedenih u septembru i oktobru nastavili su istraživanja započeta prethodne godine. Tim veruje da je identifikovao episkopsku crkvu u Altinu, kao i susednu građevinu koja je verovatno služila kao biskupska palata.
Iako istorijski izvori odavno potvrđuju da je u Altinu postojala važna crkva, arheolozi do sada nisu uspeli da pronađu njene ostatke. Novootkriveni kompleks zauzimao je značajan deo gradskog bloka u nekadašnjem rimskom naselju.
„Prvi put možemo sa veoma visokim stepenom pouzdanosti da kažemo gde su se nalazile crkva i biskupska palata Altina“, objašnjava Dijego Kalaon, rukovodilac iskopavanja sa Univerziteta Ka’ Foskari u Veneciji.
„Pisani izvori govorili su nam da su morale da postoje, a sada imamo i arheološke dokaze koji to potvrđuju.“
“Nije imala apsidu”
Crkva je bila velika pravougaona građevina, dimenzija približno 30 sa 20 metara. Za razliku od mnogih kasnijih srednjovekovnih crkava, nije imala apsidu, što je odlika arhitektonske tradicije zastupljene i u Akvileji, još jednom važnom hrišćanskom centru na severu jadranskog područja, piše Medievalists.net.
Građevina je bila orijentisana ka istoku, umesto da prati postojeću mrežu rimskih ulica, što je karakteristično za ranohrišćansku sakralnu arhitekturu. Arheolozi smatraju da su njeni temelji postavljeni između kraja četvrtog i prve polovine petog veka.
Crkva bila deo većeg verskog kompleksa
Crkva se nalazila u delu naselja koje je prvobitno nastalo tokom vladavine cara Avgusta, uz put koji je vodio ka lučkoj kapiji i kanalu Siončelo. Tokom pozne antike ovaj deo Altina preuređen je u važnu hrišćansku četvrt.
Jedno od najznačajnijih otkrića tokom iskopavanja 2026. godine jeste dokaz da je crkva bila deo većeg verskog kompleksa. Na njenoj istočnoj strani arheolozi su pronašli temelje još jedne značajne građevine, sa unutrašnjim pregradama, aneksima i tremom. Njen raspored i način gradnje ukazuju na mogućnost da je služila kao biskupska palata.
Na osnovu temelja istraživači pretpostavljaju da je zgrada imala dva sprata. Gornji sprat možda je služio za smeštaj sveštenstva, dok su se u prizemlju mogli nalaziti grobovi episkopa ili drugih uglednih ličnosti. Ovakvom tumačenju u prilog donekle idu i ostaci mozaika iz poznoantičkog perioda.
Krstionica još nije pronađena
Krstionica povezana sa ovim kompleksom još nije pronađena. Arheolozi smatraju da bi se mogla nalaziti na drugom mestu unutar istog gradskog bloka, u delovima koji još nisu istraženi.
Tragovi kasnijih aktivnosti pronađeni su i ispred crkve. Tokom šestog i sedmog veka, uz njeno pročelje podignuti su trem i groblje sa grobovima obloženim ciglom.
Istraživači planiraju da sprovedu antropološke analize i radiokarbonsko datovanje kako bi utvrdili koliko je ljudi tu sahranjeno, razdvojili različite faze sahranjivanja i preciznije odredili kada je kompleks napušten i razgrađen.
Među manjim pronalascima izdvaja se posuda ukrašena krstom, koja pruža dodatne dokaze o verskim aktivnostima na ovom lokalitetu.
Venecija (Foto: Sanja Žujović / Ringier)